BMI (Body Mass Index czyli wskaźnik masy ciała) to współczynnik pozwalający kontrolować prawidłową wagę i ocenić ryzyko wystąpienia pewnych chorób. Jest łatwy do obliczenia – to stosunek masy ciała do kwadratu wzrostu, wyrażany w kg/m². Wzór ten wymyślony już w XIX wieku jest stosowany na całym świecie, choć jego wynik bywał różnie interpretowany. Obecna interpretacja wyniku wprowadzona przez WHO (Światową Organizację Zdrowia) jest jednakowa dla dorosłych kobiet i mężczyzn i niezależna od wieku, jedynie w przypadku dzieci i młodzieży płeć oraz wiek mają znaczenie.

Jakie BMI jest prawidłowe?

Wartości BMI dla poszczególnych stanów wagi u osób dorosłych

< 16,00 – wygłodzenie

16,00–16,99 – wychudzenie

17,00–18,49 – niedowaga

18,50–24,99 – prawidłowa waga

25,00–29,99 – nadwaga

30,00–34,99 – otyłość I stopnia

35,00–39,99 – otyłość II stopnia

≥ 40,0 – otyłość III stopnia (otyłość skrajna)

Jak BMI ocenia ryzyko chorób?

Poza określeniem optymalnej wagi dla naszego wzrostu, BMI pozwala także ocenić ryzyko wystąpienia chorób związanych z nadwagą czy też otyłością, takich jak cukrzyca, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze czy niedokrwienie serca. Generalnie im wyższy wynik, tym większe ryzyko wystąpienia problemów zdrowotnych.

Jednak w tej roli nie jest on zbyt dokładnym wskaźnikiem, przede wszystkim dlatego, że w przypadku wagi nie jest brana pod uwagę masa mięśniowa, a przecież nie ona a nadmiar tkanki tłuszczowej powoduje schorzenia.  Dobrym przykładem będą tu kulturyści czy wyczynowi zawodnicy sportów siłowych, których BMI może wskazywać na znaczną otyłość. W związku z tym osoba umięśniona nie powinna się przejmować zbyt dużą wartością BMI. Także kobiet w ciąży, z oczywistych względów, skala wartości BMI nie dotyczy.

Interpretacje wartości BMI

Wyżej wymienione wartości zostały one ustalone przez WHO w 1995 roku i po pewnym czasie stały się najczęściej stosowanymi progami. Gdy w 1998 amerykański Narodowy Instytut Zdrowia (National Institutes of Health) dostosował się do tych wytycznych, przesuwając granicę między normalną wagą a nadwagą z 27,8 na 25 i w rezultacie stan wagi milionów Amerykanów zmienił się ze zdrowego na nadwagę ;)

Warto wiedzieć, że istniały również inne interpretacje wyników. W książce Hamilton and Whitney's Nutrition Concepts and Controversies z lat 90-tych autorzy podają następujące progi, w zależności od płci:

Z kolei dr. Ben Z. Krentzman wyznaczył następujące granice:

20 - 26: wartość pożądana dla większości dorosłych w średnim wieku
27 - 29: umiarkowana nadwaga
30 - 39: poważna nadwaga
≥ 40 ciężka nadwaga

Jak widać ogólnie przyjęte progi wartości BMI dla poszczególnych stanów wagi zmieniały się w czasie i niektórzy stosowali własne wartości, odbiegając od ogólnie przyjętych. Choć niezmiennie  obowiązują wartości ustalone przez WHO jeszcze w 1995 roku, warto zaznaczyć, że np. w Japonii wartości te są całkowicie różne a zostały określone przez WPRO (WHO Western Pacific Region) w roku 2000. Dla Japończyków normalna waga mieści się w przedziale 18,5-23, 23-25 to nadwaga, a 25-30 otyłość I stopnia!

Podsumujmy.

BMI – plusy:

- prosty do obliczenia i stwierdzenia stanu wagi – czy jest ona prawidłowa

- może być pierwszym sygnałem wystąpienia zaburzeń wagi

- pomocny w stwierdzeniu ryzyka wystąpienia cukrzycy, chorób serca i innych schorzeń związanych z nadwagą

BMI – minusy:

- brak rozróżnienia wieku i płci

- na dużą masę ciała może składać się nie tylko tkanka tłuszczowa, ale też mięśnie, co nie jest brane pod uwagę. BMI nie jest więc wymiernym wskaźnikiem do oceny stanu wagi dla osób z rozbudowaną tkanką mięśniową i sportowców.

Czy BMI jest więc wymiernym wskaźnikiem prawidłowej wagi i ryzyka związanego z wagą nieprawidłową? Jest najczęściej stosowanym i bardzo poręcznym narzędziem kontrolnym. Dzięki niemu możemy szybko sprawdzić, czy nasza waga mieści się w przedziale zarezerwowanym dla wagi prawidłowej. Na pewno nie należy opierać się tylko na nim, ale wartość odbiegająca od normy może być pierwszym sygnałem, że coś jest nie w porządku. Lepszym rozwiązaniem dla stwierdzenia nadwagi czy otyłości i ryzyka związanych z nimi chorób jest choćby pomiar tkanki tłuszczowej, który jednak wymaga specjalnej aparatury. Wartość podawana jest w procentach i jest różna dla kobiet i mężczyzn (np. otyłość oznacza u mężczyzn 25% a u kobiet 30% tkanki tłuszczowej a prawidłowe wartości to 10-20% dla mężczyzny i 15-25% dla kobiety).